Alle 54 hunebedden van Drenthe: Compleet overzicht en kaart
Stel je voor: je fietst door het Drentse landschap, de geur van naaldhout en frisse lucht hangt in de bochten. Om de hoek wacht een stille getuige van een ver verleden: een hunebed.
Dit zijn niet zomaar stenen; het zijn de oudste monumenten van Nederland, gebouwd door de trechterbeker mensen zo'n 5000 jaar geleden.
Ze zijn er voor jou om te ontdekken, of je nu kampeert op een boerencamping of logeert in een luxe vakantiepark. Dit is je complete gids om alle 54 hunebedden in Drenthe te vinden en te waarderen. Zet je fiets maar neer, dit wordt een reis door de tijd.
Wat zijn hunebedden eigenlijk?
Even terug naar de basis, zonder ingewikkelde woorden. Een hunebed is een steengraf.
Denk aan een soort stenen tafel, gemaakt van zwerfkeien die de gletsjers vanuit Scandinavië en de Ardennen hier hebben achtergelaten. De bouwers, de trechterbekerboeren, legden de grootste stenen neer als zijmuren en dekten het af met een deksteen. Daar kwam dan een heuvel van zand overheen, zodat het een flinke grafheuvel werd.
Waarom deden ze dat? Het was hun manier om doden te eren.
Meestal werden er meerdere mensen in begraven, soms wel twintig of meer.
De hunebedden staan niet zomaar ergens; ze liggen vaak op de hogere zandgronden, zoals je vindt bij Borger of Diever. Het zijn de oudste vrijstaande bouwwerken ter wereld. Als je eronder staat, voel je de kracht van de eeuwen. Ze zijn een stukje cultuur dat je letterlijk kunt aanraken.
De grootste van allemaal, de Grote Hunebed D27 in Borger, is een indrukwekkende verschijning met stenen tot wel 20.000 kilo zwaar. Als je bedenkt dat ze dit zonder machines deden, met alleen kracht en slimme technieken, dan krijg je respect.
Ze zijn gratis te bezoeken en staan midden in de natuur. Ideaal voor een dagje uit tijdens je vakantie in Drenthe. Ze zijn er nog steeds, voor jou.
De top 5 van de meest indrukwekkende hunebedden
Er zijn er 54, dus je kunt ze niet allemaal in één dag zien. Begin daarom met de parels. Allereerst Borger (D27).
Dit is de grootste en hij is prachtig gerestaureerd. Er is zelfs een Hunebedcentrum naast gevestigd, dus je kunt meteen de historie induiken.
De afmetingen zijn enorm en het voelt echt machtig. Zeker een bezoek waard, ook met kids. Een andere topper is het hunebed bij Diever (D52/D53).
Deze staan midden in het bos en dat geeft een mysterieuze sfeer. Vooral als de zon door de bladeren speelt.
Ze zijn iets kleiner dan die in Borger, maar de ligging maakt het extra speciaal. Combineer dit met een wandeling door het Drents-Friese Wold. Je hoeft er de auto niet eens voor te pakken als je op een camping in de buurt zit. Vergeet ook D26 in Emmen (Bargerhoek) niet.
Hoewel sommige hunebedden verstopt kunnen zijn, is deze redelijk toegankelijk. De varianten bij Exloo (D29 en D30) zijn ook mooi en liggen dicht bij elkaar.
Handig als je ze wilt 'spotten'. Elk hunebed heeft zijn eigen karakter. De ene is breed en laag, de ander lang en smal.
Ze zijn gratis te bezichtigen en het kost je alleen een beetje tijd en energie. Zorg dat je goede schoenen aan hebt, want het gras eromheen kan hoog zijn.
De ligging: van Drenthe tot Groningen
Wist je dat de meeste hunebedden in Drenthe liggen, maar dat ze ook te vinden zijn in Groningen en Overijssel? In totaal zijn er 54 in Drenthe, en als je die allemaal wilt zien, heb je een plan nodig.
Ze staan vaak op de zandgronden, de hogere delen. Denk aan de Hondsrug, een prachtig gebied dat loopt van Emmen tot aan Groningen. Dit is echt hunebedland.
Als je een vakantiepark in Drenthe boekt, bijvoorbeeld in de buurt van Borger of Sleen, zit je perfect.
Veel van deze hunebedden liggen direct aan de weg of zijn makkelijk te bereiken via een wandelpad. De ANWB heeft ze vaak goed aangegeven met speciale bordjes. Je kunt ze dus makkelijk vinden met je auto, maar ik raad aan om de fiets te pakken. De Drentse Fietsroutes (zoals de Hunebeddenfietsroute) nemen je mee langs de mooiste exemplaren.
Zo combineer je bewegen met cultuur snuiven. En onderweg stop je voor een appel of een broodje op een terras.
Let wel op: sommige hunebedden liggen op privéterrein of zijn wat moeilijker te bereiken. Controleer dit even via de site van Staatsbosbeheer of bekijk de meest imposante grafmonumenten voordat je diep het bos inrent. De route van Drenthe naar Groningen (de Hondsrugroute) is overigens ook prachtig en laat je de variatie zien.
Zo zie je dat het landschap vroeger al belangrijk was voor de keuze van de plek.
Overal waar je rijdt, schuilt wel ergens een verhaal.
Praktische tips voor je hunebed-tocht
Je wilt je dag goed voorbereiden, zodat het geen gestress wordt. Allereerst: schoenen. Doe geen slippers of open schoenen aan.
De paden zijn soms onverhard en er kunnen mierenhopen of gaten zitten. Stevige wandelschoenen of sportschoenen zijn ideaal. Neem ook water mee.
Er zijn niet overal automaten of kraantjes in de buurt, vooral niet als je op de fiets bent en de wildere paden opzoekt.
Wat betreft kosten: de hunebedden zelf zijn gratis. Ze staan in de openbare ruimte. Het Hunebedcentrum in Borger kost wel entree (rond de €12,50 voor volwassenen), maar dat is het waard als je meer wilt weten.
Voor kinderen is het vaak goedkoper. Als je een museumkaart hebt, is het soms gratis.
Plan je bezoek dus slim. Neem een picknick mee voor erbij; er zijn genoeg bankjes te vinden.
Een andere tip: download de 'Hunebedden App' of gebruik een offline kaart. De bewegwijzering is goed, maar als je echt alle 54 wilt zien, is een overzicht handig. Parkeer je auto netjes langs de kant en hinder geen boeren die aan het werk zijn. Veel hunebedden liggen namelijk in weilanden.
Respecteer de natuur en neem je afval mee. Zo blijft het voor iedereen mooi.
De geschiedenis en het mysterie
Waarom bouwden ze dit? Dat blijft een beetje een mysterie.
We weten dat het graftombes waren, maar de precieze rituelen kennen we niet.
De naam 'Hunebed' komt overigens van 'Hunnenbed', maar dat klopt niet. De Hunnen zijn veel later gekomen. De bouwers waren de trechterbekerboeren, een nomadisch volk dat hier neerstreek.
Ze hadden al landbouw en vee, dus ze waren al wat meer vastgeroest in de grond. De stenen die ze gebruikten, zijn zwerfkeien. Die liggen hier omdat de ijstijd ze heeft meegebracht. De grootste stenen werden gebruikt voor de zijmuren.
De bovenste steen, de deksteen, is vaak het zwaarst. Om die op te tillen, gebruikten ze waarschijnlijk palen en touwen van dierenhuiden.
Een hunebed is dus een staaltje techniek uit de Steentijd. Als je bedenkt dat ze dit zonder gereedschap deden, is het indrukwekkend.
Tegenwoordig worden de hunebedden beschermd. Ze staan onder toezicht van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, want goed hunebedden onderhoud is essentieel. Dit betekent dat je er niets aan mag veranderen.
Geen graffiti of takken erop gooien. Het is erfgoed voor ons allemaal.
Als je ze bezoekt, voel je die connectie met het verleden. Het is alsof de tijd even stilstaat. En dat is toch heel bijzonder voor een vakantie in Drenthe?
Overnachten bij de hunebedden
Wil je de sfeer echt proeven? Blijf dan slapen in de buurt.
Er zijn talloze vakantieparken in Drenthe die perfect zijn als uitvalsbasis. Denk aan 't Veluws Zand of Hof van Salland. Deze parken hebben vaak luxe lodges, maar ook simpele chalets. Prijzen variëren van €80 tot €200 per nacht, afhankelijk van het seizoen en de grootte van de accommodatie.
Je bent dan zo bij de hunebedden in de Hondsrug. Voor de echte natuurliefhebbers is kamperen in Drenthe een aanrader.
Er zijn veel boerencampings en grote parken zoals Camping De Wije. Een plekje kost vaak tussen de €15 en €25 per nacht, exclusief stroom en toeristenbelasting.
Je staat dan midden in het groen. 's Ochtends wakker worden met het geluid van vogels en dan op de fiets naar een hunebed. Dat is pas vakantie.
Tip: Boek op tijd, vooral in de zomer. De populaire parken rond Borger en Emmen zitten vol.
Als je van rust houdt, kies dan voor een kleinschalige camping net buiten de drukte. Zoek op 'camping Drenthe hunebedden' en je vindt opties die letterlijk om de hoek liggen. Neem een EHBO-kit mee voor kleine wandelwondjes en geniet van de stilte die hier zo typisch is.
Conclusie: Jouw avontuur wacht
De 54 hunebedden van Drenthe wachten op jou. Het is een avontuur dat je makkelijk kunt combineren met een verblijf in een vakantiepark of op een camping. Er zijn zelfs regelmatig nieuwe archeologische vondsten te ontdekken bij deze fascinerende monumenten.
Van de grootste in Borger tot de kleinere verborgen parels. Zorg dat je je schoenen poets en je fiets pomp.
De geschiedenis ligt letterlijk voor het oprapen. Dus, waar wacht je nog op? Plan je route en ga!