Hoogeveen geschiedenis Drenthe: Veenkolonie met eigen identiteit
Stel je voor: je fietst door een weiland vol grazende schapen, de zon schijnt en je ziet een gigantische heuvel opdoemen. Dit is geen natuurlijke heuvel.
Dit is een hunebed. Zo voelt een bezoek aan Drenthe soms: een reis door de tijd, rechtstreeks naar de steentijd.
Deze provincie heeft iets magisch. Het is de plek waar je nog écht de rust kunt voelen. Waar de geschiedenis bijna tastbaar is.
Misschien zit je nu te denken aan een weekendje weg of een lange vakantie. Waar ga je heen?
Je wilt iets dat anders is dan de standaard. Iets dat beklijft. Drenthe is veel meer dan alleen weilanden en hunebedden. Het is een gevoel. Het is de geur van het Drentse zand als het net geregend heeft.
Het is het geluid van de wind door de dennenbossen. Voor veel Nederlanders is Drenthe de ultieme bestemming voor een vakantie dichtbij huis.
Je kunt er heerlijk kamperen, maar ook luxe verblijven in een vakantiepark. De provincie heeft haar eigen ritme. Een ritme dat je meteen te pakken krijgt zodra je de A28 uitrijdt.
In dit verhaal duiken we dieper in op de geschiedenis van Hoogeveen. Want waarom is dit dorp zo specifiek? Wat maakt het tot een echte veenkolonie met een eigen identiteit?
Wat is een veenkolonie eigenlijk?
Om Hoogeveen echt te begrijpen, moeten we even terug in de tijd.
Stel je Drenthe voor rond 1600. Het was een moeras. Een gigantisch veen gebied. Er was bijna geen bewoning.
De grond was te nat en te arm. Toen kwamen de turfstekers.
Ze zagen potentie in de turf. Turf was toen kolen.
Het was de brandstof voor de industrie. Mensen uit de armere delen van Nederland (en Duitsland) trokken hierheen om de turf te steken. Ze groeven kanalen om de turf af te voeren.
Dit waren de eerste nederzettingen. Een veenkolonie is dus een dorp dat gebouwd is op en door de turfwinning.
De huizen staan vaak pal aan een kanaal. De inwoners waren harde werkers. Ze leefden in barre omstandigheden.
Hoogeveen is hier een perfect voorbeeld van. Het ontstond omdat de turfhandel booming was.
De gemeente Hoogeveen werd in 1636 opgericht. Zonder de turf had dit dorp nooit bestaan.
Het is gebouwd op ruggetjes veen, tussen de ontwaterde stukken grond in.
Dit zorgt voor het typische lintdorp dat je nu nog ziet. Langs de Hoogeveense Vaart en de Aa.
De geschiedenis van Hoogeveen: van moeras tot marktplaats
Het verhaal van Hoogeveen begint dus echt met de turf. De grondleggers waren veenarbeiders. Ze leefden sober.
Maar al snel kwam er welvaart. De turf werd per schuit naar de stad gebracht. Daar werd het verkocht.
Het geld stroomde terug naar Hoogeveen. Dit zorgde voor de bouw van de eerste echte huizen.
Opvallend genoeg was Hoogeveen vroeger een plek van religieuze vrijheid. In de beginjaren was het een toevluchtsoord voor doopsgezinden en andere groepen die elders niet werden geduld.
Deze mentaliteit van "ons kent ons" en hard werken is altijd gebleven. Na de turf kwam de veenontginning over in landbouw en industrie. De kanalen die gegraven waren voor de turf, werden nu gebruikt voor handel. Later kwam de spoorweg en de industrie.
Hoogeveen kreeg een eigen spoorlijn. Fabrieken verrezen. Dit zorgde voor een enorme groei.
Het dorp werd een stad. Tegenwoordig zie je nog steeds de rijke historie terug in de architectuur. Kijk maar naar de villa's aan de Van der Duyn van Maasdamstraat.
Of de oude fabriekspanden. Het is een mix van armoedige turfstekersgeschiedenis en de welvaart van de industriële revolutie.
Dit maakt Hoogeveen tot een van de meest interessante plekken in Drenthe, zeker als je het combineert met een bezoek aan het noordelijk gelegen hunebed D1.
Waarom Hoogeveen uniek is: de eigen identiteit
Hoogeveen voelt anders dan de rest van Drenthe. Waar je in de Hondsrug vooral de prehistorie en de bossen vindt, heeft Hoogeveen een open karakter.
De uitgestrektheid van het veen is nog steeds voelbaar. De identiteit van Hoogeveen is er een van doorzettingsvermogen. De inwoners, de Hoogeveners, staan bekend als recht door zee. Dat heb je nodig als je je leven begon in een koud, nat moeras.
De stad heeft zich ontwikkeld tot een regionaal centrum met een eigen economie. Wat het ook uniek maakt?
De verbinding met water. Hoogeveen ligt aan de rivier de Aa.
Het Hoogeveense Kanaal is nog steeds een prachtige waterweg. Dit trekt veel watersporters aan. Als je in de zomer in Hoogeveen bent, zie je volle jachten en sloepen voorbijkomen.
Het is een plek van doorgaan. Vroeger met turfschepen, nu met plezierboten.
De mix van water, historie en moderne bedrijvigheid geeft Hoogeveen die specifieke smaak. Je vindt er rustige dorpjes in de omgeving, maar de stad zelf bruist. Het is de poort naar het Drentse veen.
Hoogeveen en de omgeving: Wat te doen?
Als je in Hoogeveen bent, of in de regio, dan sta je midden in de natuur. Je bent hier om te ontspannen. De omgeving biedt eindeloze fietsmogelijkheden.
Je kunt kilometers lang over oude veenweggetjes fietsen. Onderweg ontdek je meer over de Drentse kanalengeschiedenis en kom je vanzelf de typische landschapselementen tegen.
Je hoeft niet ver te reizen voor de grote attracties. Ben je op zoek naar een specifieke camping of een vakantiepark in de buurt?
- De Hunebedden: Hoogeveen ligt niet direct aan een hunebed, maar ze zijn dichtbij. Rijdt even naar Borger (Drents Museum) of Drouwen. Je staat dan binnen 20 minuten bij een echte D27 of D28. De sfeer is ongeëvenaard.
- Natuurgebied De Deelen: Dit ligt vlakbij Hoogeveen. Vroeger een veenmoeras, nu een prachtig natuurgebied met water en riet. Ideaal voor vogelspotters.
- Kanovaren: Huur een kano en peddel over de Hoogeveense Vaart. Zo ervaar je de geschiedenis vanaf het water. Precies zoals de turfstekers dat deden.
- Fietsen door de Veenkolonie: Volg de bordjes 'Veenkoloniën'. Je fietst dan door een open landschap met lintdorpen als Nieuw-Amsterdam en Erica.
De regio Hoogeveen heeft veel te bieden. Je vindt er gezinscampings met zwembaden, maar ook kleine, rustige natuurcampings. Bovendien ben je nooit ver verwijderd van de iconische hunebedden van Drenthe.
Voorbeelden van parken in de regio zijn Roompot (Drents-Friese Wold) of Landal GreenParks (bij Dwingeloo).
Een weekendje weg kost al snel tussen de €150 en €400, afhankelijk van de luxe en het seizoen. In de zomer betaal je meer voor een verblijf. In het voor- en naseizoen zijn de prijzen vaak lager en is het heerlijk rustig.
Praktische tips voor jouw bezoek
Je bent nu bijna klaar om je koffers te pakken. Hoogeveen en de omgeving verdienen een goede voorbereiding.
Hier zijn een paar tips om je verblijf zo aangenaam mogelijk te maken. Deze tips zijn specifiek voor wie de sfeer van de veenkolonie wil proeven. Hoogeveen is een plek waar je even loskomt van de waan van de dag.
- Check de openingstijden van musea: Het Drents Museum in Assen is top, maar vergeet niet dat Hoogeveen zelf ook historische pareltjes heeft. Kijk even op de site van het Streekmuseum of er een speciale expositie is.
- Neem de fiets mee: Hoogeveen is vlak. Echt vlak. Een e-bike is fijn, maar een normale fiets kan ook. De afstanden tussen de dorpen zijn te overzien (5-10 km). Een dagkaart voor de fietsverhuur kost ongeveer €12 tot €15.
- Boek op tijd in de zomer: De campings en vakantieparken rond Hoogeveen zitten in juli en augustus vol met Duitsers en Nederlanders. Wil je zeker zijn van een plekje? Boek dan in januari of februari al. Dan zijn er vaak vroegboekkortingen van 15-20%.
- Eet een Drentse koffie: Ga in Hoogeveen naar een bakkerij en neem een 'Drentse koffie'. Dat is koffie met een stukje cake of koek. Soms met een borreltje erbij. Het is de manier om even bij te komen.
- Respecteer de rust: De veenkoloniën zijn stiltegebieden. Vooral 's nachts en in de vroege ochtend. Als je kampeert op een kleine boerencamping, hou dan rekening met de buren. De natuur is hier het belangrijkst.
De geschiedenis is overal, maar het leven is modern en relaxed. Of je nu komt voor de hunebedden, voor de watersport of gewoon voor de rust: je vindt het hier.
De veenkolonie verwelkomt je met open armen. Dus, wat wordt het? Kamperen bij het water of een vakantiehuisje midden in het bos? De keuze is aan jou, maar de sfeer van Hoogeveen is er een die je niet snel vergeet.