Drenthe hunebedden vergelijking Europa: Drents erfgoed in perspectief
Stel je voor: je fietst op een zomerse middag door het Drentse landschap. De geur van dennennaalden en zand paden hangt in de lucht.
Opeens steekt er iets monumentaals boven het groen uit: een hunebed. Het voelt als een ontmoeting met een oude buurman. Dit zijn namelijk de oudste stenen monumenten van Nederland.
Ze zijn 5000 jaar oud, ouder dan de piramides van Egypte. In Drenthe vind je ze in overvloed, maar hoe verhouden die zich tot de rest van Europa?
Dat is een verhaal van geschiedenis, cultuur en het ultieme vakantiegevoel dat je hier in Drenthe kunt beleven.
Wat zijn hunebedden eigenlijk?
Een hunebed is een prehistorisch grafmonument. Denk aan een soort stenen tafel, gemaakt van zwerfkeien die de gletsjers vanuit Scandinavië meebrachten.
De bouwers waren boeren uit de Trechterbekercultuur, zo'n 5000 jaar geleden. Ze legden de overledene in een gat onder de stenen, bedekten dat met zand en omhulden het met een heuvel. Zo ontstond een grafheuvel.
De dekstenen die we nu zien, zijn wat er van over is nadat de zandheuvel is weggespoeld.
De naam 'hunebed' is trouwens verwarrend. Vroeger dacht men dat reuzen (Hunen) deze stenen hadden geplaatst. Dat klopt niet, maar de naam is blijven plakken.
In Drenthe noemt iedereen ze gewoon zo. Als je er eenmaal een van dichtbij ziet, begrijp je die verwondering.
De grootste, de Grote Hunebed bij Borger (D27), heeft een deksteen van wel 20.000 kilo.
Hoe ze dat destijds voor elkaar kregen? Met takkenrollen en heel veel mankracht, vermoeden experts.
Drenthe versus de rest van Europa
Het is een feitje waar Drenthe trots op mag zijn: nergens anders in Europa vind je zo'n hoge concentratie aan hunebedden. In Duitsland en Denemarken vind je ook steenrijken graven, de zogenaamde 'Dolmen'.
Die zijn vaak kleiner of van ander type. In Drenthe staan 54 hunebedden, variërend van piepklein (D1 bij Schoonoord is maar 2 meter lang) tot reuzen. Ze liggen vaak dicht bij elkaar, soms zelfs op fietsafstand van elkaar.
Neem bijvoorbeeld de Drenthe hunebedden vergeleken met die in het Duitse Nedersaksen.
Daar staan er ook veel, maar de Drentse varianten zijn vaak beter bewaard gebleven en makkelijker te bezoeken. Ze liggen vaak direct aan een fietspad of wandelroute. In Denemarken, het land van oorsprong van deze bouwcultuur, zijn de hunebedden (daar 'Jættestue' genoemd) vaak onderdeel van een groter landschap.
Een hunebed in Drenthe bezoeken is gratis. Je betaalt alleen voor parkeren of een ijsje ernaast.
In Drenthe voelen ze meer als 'eilandjes' in het dagelijks leven. Je fietst zo langs de hunebedden bij Diever of Bronneger.
Waarom is deze vergelijking interessant voor jou als toerist? Omdat het laat zien dat Drenthe uniek is.
Je hoeft niet naar verre landen voor dit soort monumenten. Ze liggen hier, in het hart van Nederland. Als je een vakantiepark in Drenthe boekt, bijvoorbeeld bij Roompot of Landal, is de kans groot dat je binnen 15 minuten bij een hunebed staat. Omdat we zuinig zijn op deze historie, is een goede bescherming van de monumenten essentieel. Dat maakt een dagje cultuur snuiven heel makkelijk te combineren met een middag zwemmen of terrassen.
De beroemdste hunebedden op een rijtje
Laten we de allergrootste even noemen. De Grote Hunebed D27 in Borger is de koning. Hij is 22 meter lang en heeft 33 draagstenen en 2 dekstenen.
Er is zelfs een hunebedcentrum bij, het Hunebedcentrum Borger. Hier leer je hoe het bouwen in zijn werk ging.
Kaartjes daar kosten ongeveer €9,50 voor volwassenen. Zeker de moeite waard als je de geschiedenis wilt voelen.
Een andere publiekslieveling is het hunebed D21 in Drouwen. Dit ligt prachtig verscholen in het bos. Het is een van de weinige die nog gedeeltelijk door zand omgeven zijn.
Je kunt er letterlijk onderdoor kruipen. Vooral voor kinderen is dit een avontuur.
Combineer dit met een wandeling over de Hondsrug, een gebied dat zelfs op de UNESCO-lijst van geoparken staat. Vergeet ook de hunebedden bij Bronneger niet. Daar staan er drie bij elkaar. Het is een stukje Drenthe waar je de rust echt kunt proeven.
Als je aan het kamperen bent op een camping in Drenthe, zoals Camping De Woudstee in Drouwen, loop je zo het bos in om deze te vinden. Het is gratis en het voelt alsof je de eerste bent die ze ontdekt.
Praktische tips voor je bezoek
Plan je trip goed. De meeste hunebedden zijn het hele jaar door te bezoeken.
In de zomer is het wel drukker, vooral bij de grote exemplaren. Parkeerplaatsen zijn meestal gratis, maar klein. Kom je met een groter busje?
Let op dat je niet in de berm staat. Neem goede schoenen mee.
De paden naar de hunebedden zijn soms onverhard. Als het veel geregend heeft, kan het modderig zijn. Een wandelschoen met grip is beter dan slippers. Neem ook water mee.
Er staan namelijk niet overal bankjes of drinkfonteintjes. De meeste hunebedden staan midden in de natuur, zonder faciliteiten.
Respecteer de monumenten. Klim niet op de stenen. Ze zijn heel oud en kwetsbaar.
Bovendien is het een graf. Het is net als in een kerk: je gedraagt je gewoon netjes.
Laat geen afval achter. Plastic flesjes of papiertjes doen afbreuk aan de magie van de plek. Het beste moment om te gaan?
Vroeg in de ochtend of laat in de middag. Dan schijnt het zonlicht laag en springen de schaduwen van de stenen eruit.
Dan zie je pas hoe massief ze zijn. Bovendien is het dan heerlijk rustig. Dan hoor je alleen de vogels en de wind door de bomen.
Hunebedden combineren met je vakantie
Als je een vakantie in Drenthe plant, zijn de hunebedden een vast onderdeel van het programma. Verblijf je op een vakantiepark met hunebed excursie?
Dan kun je dit makkelijk combineren met een dagje fietsen. De Drentse Fietsroutes lopen vaak langs de hunebedden. Zoals de 'Hunebeddenfietsroute'. Die is ongeveer 45 kilometer lang en gaat langs bijna alle hunebedden in de driehoek Borger-Drouwen-Exloo.
Ben je op een vakantiepark? Vaak verhuren ze daar fietsen.
Een e-bike kost ongeveer €15,- tot €20,- per dag. Met een e-bike kun je makkelijk de heuvels van de Hondsrug op. De hunebedden liggen vaak op de hogere zandgronden.
Je fietst dus vaak omhoog naar een hunebed en daalt daarna weer af. Na het hunebedbezoek kun je neerstrijken op een terras in Borger of Drouwen.
Een biertje of een koffie met Drentse koek kost je een paar euro.
Zo sluit je de dag goed af. Of je nu verblijft in een luxe vakantiehuisje of op een simpele camping, de hunebedden zorgen voor diepgang aan je verblijf. Ze geven Drenthe iets mysterieus dat je nergens anders vindt. Kortom, Drenthe heeft met de hunebedden een schat in handen.
Ze zijn uniek in Europa, zowel in aantal als in toegankelijkheid. Benieuwd naar de staat van deze monumenten?
Bekijk dan welke hunebedden recent gerestaureerd zijn. Dus, als je je volgende vakantie plant, pak dan de kaart van Drenthe erbij. Zoek de hunebedden op. Ze wachten op je, al 5000 jaar.