Nacht van de nacht Drenthe: Donkerste plekken voor sterrenkijken
Stel je voor: je staat midden in de Drentse natuur, ver van de stadslampen, en kijkt omhoog.
De melkweg is met het blote oog zichtbaar, een heldere meteoor schiet voorbij en de stilte is oorverdovend. Dit is geen droom, dit is de Nacht van de Nacht in Drenthe.
In een tijd waarin lichtvervuiling de sterrenhemel verstopt, organiseert de provincie Drenthe elk jaar deze speciale nacht. Het doel is simpel: mensen bewust maken van de schoonheid van een donkere hemel en het belang van duisternis voor mens, dier en natuur. De Nacht van de Nacht is meer dan alleen naar de sterren kijken. Het is een landelijk evenement, maar Drenthe pakt elk jaar flink uit.
Overal in de provincie, van nationaal park Dwingelderveld tot bij de hunebedden, worden activiteiten georganiseerd.
Denk aan sterrenkijkavonden met experts, nachtwandelingen door de bossen en lezingen over lichtvervuiling. Het is hét moment om de Drentse hemel op z'n allermooist te zien. Je hoeft geen expert te zijn; je moet alleen je wekker even vroeg zetten of laat naar buiten gaan.
Waarom is duisternis eigenlijk zo belangrijk?
We zijn vergeten hoe donker het écht kan zijn. Overal brand licht: straatlantaarns, lichtreclames, koplampen. Dit is lichtvervuiling, en het heeft flinke impact.
Vogels die 's nachts vliegen raken gedesoriënteerd door het licht, insecten zoals motten worden aangetrokken en vallen vroegtijdig ten prooi aan vleermuizen.
Zelfs onze eigen biologische klok raakt in de war door te veel kunstlicht 's nachts. De Nacht van de Nacht laat zien dat duister niet eng is, maar juist waardevol.
Het herstelt de balans in de natuur. En dan is er nog de sterrenhemel. Zonder storend licht zie je niet alleen de Maan en een paar planeten, maar duizenden sterren, de Melkweg en verre nevels.
Drenthe is een van de donkerste plekken van Nederland, mede dankzij de uitgestrekte heidevelden en nationale parken.
In deze regio's is de lichtvervuiling minimaal, waardoor je met het blote oog al spectaculaire dingen kunt zien. Het is een cadeautje aan jezelf om even los te komen van de drukte en omhoog te kijken.
De donkerste hotspots van Drenthe
Wil je écht goed zicht op de sterren? Dan moet je op de juiste plek staan.
Drenthe heeft een paar absolute toppers. Allereerst: het Nationaal Park Dwingelderveld. Dit is het grootste natte heidegebied van West-Europa en een Dark Sky Park.
Dat betekent dat de provincie en de parkbeheerders er alles aan doen om lichtvervuiling te minimaliseren. Je vindt hier speciale donkere plekken, zoals bij de Radiotelescoop Dwingeloo of rondom de Aekingerzand.
Parkeer je auto aan de rand en wandel het veld in. Een andere magische plek zijn de hunebedden.
Stel je voor: je staat bij Hunebed D27 bij Zeijen, een van de grootste van Nederland. De stenen zijn 5000 jaar oud en vormen een mysterieus silhouet tegen de sterrenhemel. De combinatie van historie en kosmos is ongeëvenaard. De omgeving van Drouwen en Borger is ook donker, dus vanuit je vakantiehuisje in die regio kun je prima de auto even langs de kant zetten.
Vergeet je zaklamp niet, maar gebruik 'm met een rode filter om je oogconditie te behouden. Wie van wandelen houdt, moet in het Drents-Friese Wold zijn.
Dit park, op de grens van Drenthe en Friesland, heeft open gebieden zoals het Aekingerzand (de Kale Duinen). Hier staan geen bomen in de weg en kijk je oneindig ver. Ook de heidevelden rondom Appelscha en Diever zijn top.
Check vooraf altijd de maanstand: een volle maan is prachtig, maar maakt de hemel te fel voor fijn sterrenkijken.
Een donkere nacht zonder maan (rondom de nieuwe maan) is ideaal.
Wat kost het en wat kun je verwachten?
Het mooie van de Nacht van de Nacht is dat de meeste activiteiten gratis zijn. De provincie en natuurorganisaties zoals Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten doen dit voor de bewustwording.
Je kunt dus zonder problemen naar het Dwingelderveld of de hunebedden rijden en je eigen programma maken. De enige kosten zijn je brandstof en misschien een warme chocomel voor onderweg. Voor de echte beleving kun je kiezen voor een overnachting in de natuur, waar je misschien zelfs kunt vossen spotten in het wild.
Als je wilt blijven slapen, heb je in Drenthe veel keuze. Van simpele campings tot luxe vakantieparken.
Een basic campingplaats voor een tentje kost vaak tussen de €12 en €18 per nacht. Populaire campings zoals Camping de Woudzoom bij Dwingeloo of Camping de Voscheheugte bij Mantinge liggen perfect voor sterrenkijkers. Wil je meer comfort? Kies dan voor een vakantiehuisje.
Prijzen variëren enorm, maar voor een weekendje weg betaal je al snel tussen de €250 en €500, afhankelijk van de grootte en het park. Denk aan parken als Landal Hunzepark of Roompot Nationaal Park Dwingelderveld.
Voor degenen die het professioneler aanpakken: een telescoop. Je kunt ze huren via sterrenwachten, maar een simpele beginnerstelescoop (zoals een Dobson) heb je al voor €200 tot €300. Wil je weten wat je ziet zonder dure apparatuur?
Er zijn gratis apps zoals 'Stellarium' of 'SkyView'. Die herkennen de sterrenbeelden als je je telefoon omhoog richt.
Zo weet je zeker dat je naar de Grote Beer kijkt en niet naar een satelliet.
Praktische tips voor de beste Nacht van de Nacht
Een goede voorbereiding maakt je nacht onvergetelijk. Allereerst: kleding. Drenthe kan 's nachts flink afkoelen, zelfs in de zomer.
Een warme trui, jas en vooral dikke sokken zijn essentieel. Ga je in de herfst? Dan zijn laarzen handig, want de hei kan drassig zijn. Neem een deken of klapstoeltje mee, want je kunt wel eens een uur stil staan of zitten.
Stilzitten hoort erbij; je ogen moeten wennen aan het donker (dat duurt ongeveer 20 minuten). Wat betreft techniek: licht is je vijand.
Zorg dat je telefoon op 'nachtmodus' staat of de helderheid omlaag draait.
Gebruik een zaklamp met een rood licht filter. Rood licht verstoort je nachtzicht niet, terwijl wit licht alles verpest. Ben je met een groep?
Spreek af dat iedereen zijn telefoon in de zak houdt. Niets is vervelender dan een fel scherm tijdens het kijken naar een vallende ster.
Wil je foto's maken? Dan heb je een statief nodig en een camera die lange sluitertijden aankan. Veiligheid gaat boven alles.
De Drentse bossen zijn 's nachts pikdonker. Blijf op de paden als je niet weet waar je loopt.
Neem voldoende water en eten mee. En, heel belangrijk: check vooraf of de activiteit die je wilt bezoeken nog door gaat.
Bij extreem slecht weer (veel bewolking of storm) worden sommige evenementen afgelast.
De website van 'Nacht van de Nacht' of de specifieke locatie (zoals Bezoekerscentrum Dwingelderveld) heeft de actuele info. Als laatste: respecteer de natuur. Je bent te gast in het leefgebied van dieren, waar je kunt genieten van het bijzondere nachtelijke leven in Drenthe. Maak geen lawaai, laat geen rommel achter en steel geen hunebedstenen (ja, dat gebeurt helaas nog steeds).
Drenthe is trots op haar donkere hemel. Door met z'n allen voorzichtig te zijn, kunnen we deze unieke ervaring nog jarenlang doorgeven. Dus pak je agenda, zoek een heldere nacht uit, bewonder het nachtelijk spektakel van de vleermuizen en ervaar de magie van de Drentse sterrenhemel.