Ruinen schaapskudde Drenthe: Kijk toe hoe de herder zijn kudde leidt

Femke van der Dijk

Drenthe gids & reisschrijver

Je staat midden in de Drentse hei. De zon zakt langzaam en het enige wat je hoort is het zachte gemekker van schapen en het geritsel van de wind.

Voor je loopt een herder, rustig en doelgericht, met een grote groep schapen in zijn kielzog. Dit is de Ruinen schaapskudde, een levend stukje cultuurhistorie in Drenthe. Het is een magisch moment, maar hoe zorg je dat je er optimaal van geniet? Deze handleiding helpt je om de schaapskudde van Ruinen te ervaren als een local. Of je nu kampeert op een camping in Drenthe of een vakantiepark in de buurt hebt uitgekozen, dit is een ervaring die je niet wilt missen.

Wat je nodig hebt voor je bezoek

Voordat je op pad gaat, is het slim om even de basics te regelen. Je wilt natuurlijk niet zonder laadstation voor je telefoon staan of met de verkeerde schoenen in het zand staan.

• Een goede wandelschoen: Kies voor stevig schoeisel met voldoende grip. De hei kan modderig zijn, vooral na een regenbui. Denk aan merken zoals Meindl of Lowa, comfortabel voor minimaal 5 kilometer wandelen.
• Verrekijker (optioneel maar aan te raden): De schapen lopen soms verder weg. Een compacte verrekijker (bijvoorbeeld 8x42) helpt je om de herder en zijn honden goed te zien zonder ze te storen.
• Camera of telefoon: De luchten boven Drenthe zijn vaak spectaculair. Zorg dat je batterij vol is (minimaal 50%). Een powerbank is handig voor een lange wandeling.
• Water en een snack: Een wandeling van anderhalf uur vraagt energie. Neem een fles water van 0,5 liter en een Drentse krentenwegge mee.
• Kleding in laagjes: De temperatuur kan schommelen tussen de 15°C en 20°C. Een windjack is essentieel op de open hei.

Drenthe is prachtig, maar het weer kan omslaan. Zorg dat je voorbereid bent.

Check altijd de website van de schaapskudde Ruinen of het bezoekerscentrum Drents Plateau voor de exacte tijden. De kudde loopt het hele jaar door, maar de samenstelling wisselt seizoensgebonden.

Stap 1: Kies het juiste moment en de locatie

Timing is alles bij het zien van de schaapskudde. De herder loopt niet op vaste tijden, maar er zijn momenten dat de kans het grootst is dat je ze tegenkomt.

De kudde graast vooral op de heidevelden rondom Ruinen en het Dwingelderveld. De beste tijd om de kudde te spotten is in de ochtend (tussen 09:00 en 11:00 uur) of aan het einde van de middag (rond 16:30 tot 18:30 uur). Dan zijn de schapen actief en is het licht prachtig voor foto’s.

1. Check het weerbericht: Kies een dag met droog weer. Regen maakt de paden modderig en de schapen blijven vaak dichter bij de schuur.
2. Parkeer bij de startlocatie: Rijd naar de parkeerplaats bij het Drents Plateau of de Hoofdstraat in Ruinen (gratis parkeren, maar vol = vol).
3. Volg de bordjes "Schaapskudde": Vanaf de parkeerplaats is het ongeveer 10 minuten lopen naar de uitkijkplek.
4. Let op de windrichting: De schapen lopen vaak met de wind mee. Zorg dat je de wind in je rug hebt, dan lopen ze op je af.

Veelgemaakte fout: Te laat arriveren. De kudde verplaatst zich snel en als je een halfuur te laat bent, ben je ze kwijt.

Zorg dat je 15 minuten voor het geschatte tijdstip op de hei staat.

"De herder zorgt voor de schapen, maar jij bent zelf verantwoordelijk voor je veiligheid. Blijf op de paden en loop niet zomaar de hei op."

Stap 2: De juiste afstand houden

Het is verleidelijk om dichterbij te willen komen voor de perfecte foto, maar dat is niet de bedoeling. De schapen zijn wilde dieren en schrikken snel. De herder en zijn honden hebben ruimte nodig om de kudde te sturen.

Houd altijd minimaal 10 meter afstand tot de schapen. De herder geeft soms aan als het veilig is om dichterbij te komen, maar wacht op zijn signaal.

1. Zoek een verhoging: Ga op een heuvel of een bankje zitten. Vanaf een hoogte van 1 à 2 meter heb je een beter overzicht en storen de schapen minder.
2. Gebruik je verrekijker: Zoom in op de details van de schapen (zoals de Drentse heideschaap) zonder ze te storen.
3. Blijf stil staan: Beweging trekt aandacht. Zit of sta rustig, dan went de kudde aan je aanwezigheid.
4. Volg de honden: De herdershonden lopen vaak aan de zijkant of achter de kudde. Zij bepalen de richting. Loop nooit tussen de honden en de schapen in.

Veelgemaakte fout: De honden aaien. Dit zijn werkhonden, geen huisdieren. Blijf op afstand, ook als ze nieuwsgierig op je afkomen.

Stap 3: De wandeling met de kudde meelopen

Als je de kudde vindt, kun je vaak een stukje met ze meelopen. Dit is een unieke ervaring, maar je moet je aanpassen aan het tempo van de schapen.

Het gaat niet om snelheid, maar om het ritme van de natuur.

1. Sluit achteraan: Loop achter de kudde, niet ernaast. De herder loopt meestal vooraan of aan de zijkant.
2. Houd je pas tempo rustig: De schapen lopen ongeveer 3 km/uur. Pas je stap aan, het is geen race.
3. Let op de ondergrond: De hei kan ongelijk zijn. Kijk waar je loopt om te voorkomen dat je je enkel verzwikt.
4. Neem foto’s zonder flits: Flitsen schrikt de dieren. Maak gebruik van het natuurlijke licht.

De wandeling duurt meestal ongeveer 1 tot 1,5 uur. De route gaat over de heide, door het bos en soms langs de rand van een vakantiepark. Veelgemaakte fout: De kudde inhalen. Dit breekt de groep op en zorgt voor chaos. Blijf altijd achter de laatste schapen lopen.

Stap 4: De omgeving ontdekken

Naast de schaapskudde is er in Ruinen en omgeving veel meer te doen. Combineer je bezoek met een wandeling naar een hunebed of een bezoek aan een vakantiepark in de buurt. Drenthe staat bekend om zijn rust en ruimte.

Als je in de buurt bent, kun je makkelijk een dag vullen.

• Bezoek een hunebed: Op ongeveer 5 kilometer van Ruinen ligt hunebed D53 in Dwingeloo. Een indrukwekkende steenstructuur uit de steentijd.
• Ontdek vakantieparken: In de omgeving liggen parken zoals Landal Drenthe of Roompot. Ideaal als je langer blijft.
• Proef de lokale keuken: Ga na de wandeling naar een café in Ruinen voor een Drentse pannenkoek (ongeveer €12,50).
• Overnacht op een camping: Kampeer in de buurt bij Camping de Wije of Camping de Berken. Vanaf €20 per nacht.

De schaapskudde is vaak het startpunt van een grotere tocht. Plan je route van tevoren. Gebruik een app als Komoot of de ANWB-routeplanner om de wandelpaden te vinden.

"Drenthe is klein maar fijn. Combineer de schaapskudde met een bezoek aan de hunebedden voor een compleet dagje cultuur en natuur."

Stap 5: Veiligheid en respect voor de natuur

Je bent te gast in het leefgebied van dieren en planten. Respecteer de natuur, dan kun je er lang van genieten.

De hei is kwetsbaar, vooral in de zomer. De schaapskudde is er om de hei open te houden. Zonder de schapen zou het gebied dichtgroeien met struiken.

1. Blijf op de paden: De hei is broos. Afwijken van de paden beschadigt de planten en de bodem.
2. Neem je afval mee: Gooi niets op de grond. Neem een zakje mee voor je lege fles of verpakking.
3. Houd honden aangelijnd: Loslopende honden kunnen de schapen opjagen. Doe een riem van 2 meter aan.
4. Respecteer de herder: Vraag niet om een foto, tenzij hij zelf aangeeft dat het kan. Hij is aan het werk.

Jouw bezoek draagt bij aan dit behoud. Veelgemaakte fout: Voeren van de schapen. Dit is verboden en slecht voor hun gezondheid. De schapen eten van de hei.

Verificatie-checklist

Voordat je terugloopt naar je auto of vakantiehuis, loop je deze checklist na. Zo weet je zeker dat je alles uit je bezoek hebt gehaald.

• Heb je de schaapskudde gezien? (Ja/Nee)
• Heb je minimaal 10 meter afstand gehouden? (Ja/Nee)
• Heb je foto’s gemaakt zonder flits? (Ja/Nee)
• Heb je je afval meegenomen? (Ja/Nee)
• Weet je hoe laat de volgende wandeling is? (Ja/Nee)
• Heb je de omgeving gecontroleerd op hunebedden of andere bezienswaardigheden? (Ja/Nee)

Als je alle items kunt afvinken, heb je een perfect bezoek gebracht aan de Ruinen schaapskudde en de nabijgelegen historische Drentse kerkdorpen.

Geniet nog na van de rust en de ruimte van Drenthe of kies voor overnachten nabij de hunebedden. Tot snel!