Drenthe dorpen met molenerfgoed: Historische molens bezoeken
Stel je voor: je bent op vakantie in Drenthe. Je hebt net de hunebedden bezocht, de kinderen hebben uitgekeken in het Boomkroonpad en nu zoek je iets anders. Iets typisch Drents.
Iets wat je rustig kunt doen zonder je te haasten. Dan kom je uit bij de molens.
Drenthe heeft er ontzettend veel. Ze staan te pronken in dorpen, aan weilanden en langs het water. In dit artikel neem ik je mee naar de leukste dorpjes waar je deze historische giganten kunt bewonderen.
Want een molen bezoeken is zoveel meer dan alleen kijken. Het ruikt er naar hout en meel, je hoort het gekraak van de wieken en je voelt de kracht van de wind.
Waarom molens bezoeken zo leuk is
Een molen is eigenlijk een machine uit de tijd van je overgrootouders. Of nog veel ouder!
In Drenthe zie je ze overal. Ze waren vroeger onmisbaar. Ze maalden graan voor het brood, pompten water uit de plassen of zaagden hout voor huizen.
Als je nu een molen bezoekt, stap je even terug in de tijd.
Het is geen stoffig museum, maar een levendig geheel van hout, ijzer en wind. Je ziet hoe slim de Drentse boeren vroeger waren. Ze bouwden molens die perfect pasten bij het landschap. Vooral in de Drentse zandgronden, waar het vaak winderig is, deden ze het goed.
Het is ook een stukje cultuur dat we moeten koesteren. Veel molens worden nu nog steeds onderhouden door vrijwilligers.
Door een molen te bezoeken, steun je deze mensen en hou je ons erfgoed levend. En eerlijk? Het is ook gewoon heel gezellig. Je staat even stil, kijkt om je heen en geniet van het uitzicht.
Vaak zit er een dorpje bij met een leuk terras of een museum.
Perfect voor een dagje uit tijdens je vakantie in Drenthe.
De leukste dorpjes met molens in Drenthe
Er zijn zoveel dorpen in Drenthe met een molen. Ik heb een selectie gemaakt van de parels die je echt gezien moet hebben.
1. Rolde: De Boermastate en de Zuidmolen
Deze dorpen zijn niet alleen leuk vanwege de molen, maar ook omdat ze vaak in de buurt liggen van andere leuke dingen, zoals hunebedden of een leuk vakantiepark. Rolde is een prachtig dorp vlakbij Assen. Het ligt midden in het Nationaal Park Drentsche Aa.
Als je hier bent, voelt het alsof je in een schilderij staat.
In Rolde staan twee molens die je kunt bezoeken: de Boermastate en de Zuidmolen. De Boermastate is een echte korenmolen. Hij staat op een terp, een heuvel, waardoor hij kilometers ver te zien is.
Als je naar binnen gaat, ruik je meteen de geur van vers gemalen koren. De vrijwilligers laten je graag zien hoe de enorme maalstenen draaien.
Je kunt hier ook meel kopen. Heerlijk voor als je later op de camping of in je vakantiehuisje zelf brood wilt bakken.
De molen is open op zaterdagmiddag en zondagmiddag. De toegang is ongeveer €3,50 per persoon. De Zuidmolen ligt net iets verderop. Dit is een poldermolen.
Hij heeft als taak gehad om water uit de lage delen van het dorp te pompen. Je kunt ook hier naar binnen.
2. Norg: De Molenberg
Kijk wel even op de website van molenstichting Drenthe voor de openingstijden, want die kunnen wisselen per seizoen. Tip: Combineer je bezoek aan Rolde met een wandeling door het Drentsche Aa gebied. Je loopt zo vanaf de molen het weiland in. En vergeet niet even te kijken bij de hunebedden die ook in de buurt liggen.
Norg is een dorp met karakter. Het ligt ten noorden van Assen.
De molen hier heet De Molenberg. Dit is een korenmolen uit 1853. Wat deze molen speciaal maakt, is dat hij nog steeds draait als er wind is.
Hij is particulier eigendom, wat betekent dat de eigenaar er veel liefde en geld in steekt.
De molen is van dichtbij nog indrukwekkender. De wieken hebben een spanwijdte van maar liefst 22 meter. Als je eronder staat, voel je je pas echt klein.
Binnen draait het werkwiel nog steeds en wordt graan gemalen voor de lokale bakker. Probeer zeker eens het brood dat hiermee gemaakt is.
3. Dwingeloo: De Windberg
Je proopt de smaak van Drenthe! In Norg zelf is het trouwens ook goed toeven.
Er zijn leuke winkeltjes en eetcafé's. Zoals café 't Oale Road, waar je na het molenbezoek lekker kunt lunchen. Prijzen voor de entree van de molen liggen rond de €4. Het is vaak open op zondag, maar check dit even van tevoren.
Dwingeloo is misschien wel het mooiste dorp van Drenthe, als je het mij vraagt. Het heeft een prachtige brink en omringd door weilanden en heide.
De molen hier heet De Windberg. Dit is een stellingmolen, wat betekent dat er een loopbrug rondom de molen zit op ongeveer 8 meter hoogte. Als je durft, kun je via een steile trap naar boven.
Vanaf daar heb je een waanzinnig uitzicht over Dwingeloo en de verre omgeving. Je ziet de landerijen en de schapen op de heide.
De molen is gebouwd in 1851 en maalt nog steeds. De eigenaar verkoopt hier soms meel en streekproducten. Dwingeloo ligt in een gebied waar je prachtig kunt fietsen.
4. Beilen: De Irene Molen
Veel mensen die op een camping in Drenthe staan, pakken de fiets naar dit dorp of gaan hengelen in het beekdal van de Drentsche Aa.
De route langs de molens is een echte aanrader. Entree voor de molen is vaak gratis, maar een vrijwillige bijdrage wordt op prijs gesteld (geef bijvoorbeeld €2 tot €5). Beilen is een dorp dat wat meer centraal ligt, ideaal als je onderweg bent vanuit een vakantiepark in het westen van Drenthe.
De Irene Molen is een staande molen die vroeger dienst deed als korenmolen. Het is een prachtig wit gebouw met rode roeden.
Wat Beilen leuk maakt, is de combinatie met de omgeving. De molen staat dicht bij het centrum.
Na het bezoek kun je makkelijk even een boodschap doen of een ijsje halen. De molen is op zaterdagen geopend voor publiek. Je kunt zien hoe de maalstenen werken en vragen stellen aan de molenaar. Deze molen is ook een plek waar soms evenementen plaatsvinden, zoals molendagen.
Dan is het extra gezellig en staan er vaak kraampjes. Prijzen voor activiteiten kunnen verschillen, maar de basisentree is laag, rond de €3.
Hoe werkt een molen eigenlijk? De techniek uitgelegd
Je staat voor een grote molen en vraagt je af: hoe doet hij het? Het is eigenlijk best simpel, maar wel slim bedacht.
De wind raakt de wieken, die draaien rond. Via een as gaat de beweging naar binnen. In de molen zit een systeem van raderen, de zogenaamde "kast".
Dit zorgt ervoor dat de energie van de wieken wordt doorgegeven aan de maalstenen.
De maalstenen zijn vaak grote, zware stenen. Ze liggen boven elkaar. De bovenste steen draait sneller dan de onderste.
Het graan valt tussen de stenen en wordt fijngemaakt. In een korenmolen krijg je meel.
In een oliemolen (die zijn zeldzaam, maar stonden vroeger in Drenthe) pers je olie uit zaden.
Bij poldermolens werkt het net iets anders. Daar pompt de molen water. De wieken drijven een waterrad aan, of rechtstreeks een vijzel (een soort schroef). Het water wordt omhoog gebracht naar een hoger gelegen sloot of kanaal.
Dit was vroeger essentieel om land droog te houden voor de landbouw. Als je een molen bezoekt, kijk dan goed naar de wieken.
Ze staan vaak in een bepaalde stand om de snelheid te regelen. De molenaar kan de wieken ook "ontzetten" (vastzetten) als de wind te hard is.
Praktische tips voor je bezoek
Als je naar een molen gaat, zijn er een paar dingen handig om te weten. Ten eerste: kijk altijd even op de website of bel vooraf.
Molens werken op wind, en soms is er geen wind of is de wind te hard. Dan draaien ze niet. Ook de openingstijden kunnen wisselen, vooral buiten het hoogseizoen.
Ten tweede: trek goede schoenen aan. De trappen in molens zijn vaak smal en steil.
Als je naar de top wilt, is het niet handig om slippertjes te dragen. Zorg dat kinderen goed begeleid worden. En tot slot: neem contant geld mee.
Veel molens zijn kleinschalig en hebben geen pinapparaat. Een paar euro's voor de entree en voor een zakje meel is genoeg.
- Check het weer: Als het stormt, blijven molens vaak stil.
- Combineer met fietsen: De molens in Drenthe liggen vaak op prachtige fietsroutes.
- Vraag aan de molenaar: Ze vertellen graag verhalen over de molen.
- Neem de tijd: Een bezoek duurt vaak 30 tot 45 minuten.
Conclusie: Plan je molenroute door Drenthe
Drenthe is meer dan alleen hunebedden, historische landgoederen en grote vakantieparken. De molens geven de provincie haar unieke gezicht.
Of je nu kiest voor Rolde, Norg, Dwingeloo of Beilen, je krijgt altijd een stukje geschiedenis en natuur mee. Het is een activiteit die voor jong en oud leuk is.
Je leert iets, je beweegt en je geniet van de omgeving. Als je een vakantie in Drenthe plant, zoek dan eens een verblijf in de buurt van deze dorpjes. Misschien een boerencamping of een vakantiehuisje in het Drentsche Aa gebied, waar je ook een heerlijke culinaire route langs Drentse highlights kunt volgen. Zo ben je dicht bij de molens en de prachtige natuur.
Je hoeft niet ver te reizen om iets bijzonders te zien. Soms staat het mooiste juist in het dorp om de hoek.
Dus, wanneer ga jij op pad om de molens van Drenthe te ontdekken? Pak je fiets, neem een broodje mee en geniet van de wind. Wie weet hoor je het gekraak van de wieken al van verre. Tot snel in Drenthe!