Vleermuizen Drenthe: Nachtelijk spektakel in de natuur
Stel je voor: je zit op een warme zomeravond op de veranda van je vakantiehuisje in Drenthe. De zon is net gezakt, de geur van dennenboom hangt in de lucht.
Langzaam wordt het donker. En dan begint het spektakel.
Flitsende schaduwen glijden geruisloos langs je heen. Het zijn vleermuizen, de nachtelijke acrobaten van de Drentse natuur. Ze jagen op muggen en andere insecten, terwijl de sterrenhemel langzaam kleurt.
Dit is Drenthe op zijn magischst, ver weg van de drukte. Vleermuizen zijn er in allerlei soorten en maten.
In Drenthe kom je ze tegen vanaf de hei bij Dwingeloo tot aan de bossen rondom het Drents-Friese Wold. Ze zijn onmisbaar voor het ecosysteem. Zonder vleermuizen zou je op een zomeravond in een vakantiepark bij Emmen of aan het water bij de Veeningen wel eens last kunnen hebben van een ware muggenplaag. Ze eten tot wel duizend muggen per nacht. Dat maakt ze tot je stille bondgenoot tijdens je vakantie.
Waarom vleermuizen zo bijzonder zijn in Drenthe
Drenthe is een paradijs voor vleermuizen. Je vindt er oude bossen, weilanden vol insecten en waterpartijen.
Vooral de Hunebedden blijken een magneet te zijn. De stenen warmen op tijdens de dag en trekken muggen aan. Daar jagen vleermuizen graag.
In de schemering zie je ze cirkelen rondom de Drentse hunebedden, zoals die bij Borger of Drouwen.
Het is een prachtig gezicht, die donkere silhouetten tegen de avondlucht. Er leven in Drenthe zo’n twintig soorten vleermuizen. De gewone dwergvleermuis is de meest voorkomende. Maar je kunt ook de rosse vleermuis of de watervleermuis tegenkomen.
Ze slapen overdag in holle bomen, onder dakpannen van boerderijen of in de spleten van oude schuren. In vakantieparken zoals Hunzepark of Landal Aelderholt zie je ze ’s avonds wel eens wegvliegen vanuit de kapotte isolatie van een oud chalet.
Ze zoeken een veilig plekje om te rusten. Deze dieren zijn essentieel voor de balans in de natuur. Ze houden de insectenpopulatie onder controle.
Zonder hen zouden we last hebben van veel meer muggen, motten en andere vliegende beesten.
In Drenthe, waar toeristen graag genieten van de buitenlucht, is dat een geruststellend idee. Vooral op campings waar je ’s nachts in je tent ligt, zijn vleermuizen je beste vriend. Ze zorgen dat je niet wordt lekgeprikt.
Hoe de vleermuisjacht werkt: een kijkje in de nacht
Vleermuizen jagen met behulp van echolocatie. Ze stoten hoge tonen uit die onhoorbaar zijn voor mensen.
Die klankgolven kaatsen terug van objecten en insecten. De vleermuis ‘ziet’ zo zijn omgeving en prooi. In het Drentse bos, vol met bomen en struiken, is dat een perfect systeem.
Je kunt het vergelijken met een soort sonar. Het werkt supersnel. Binnen een seconde kunnen ze een mug lokaliseren en vangen.
De meeste vleermuizen in Drenthe jagen in de schemering. Rond half tien ’s avonds, als het echt donker wordt, komen ze tevoorschijn. Ze vliegen laag over weilanden en sloten.
Of ze cirkelen hoog boven de boomtoppen. Tijdens een wandeling door het Drents-Friese Wold hoor je ze niet, maar je ziet ze wel.
Flitsende bewegingen, soms maar een paar centimeter van je hoofd verwijderd. Het voelt spannend en tegelijkertijd rustgevend.
De vleermuizen in Drenthe volgen vaste routes. Ze vliegen van hun schuilplaats naar de jachtgebieden. Dat doen ze langs bosranden, waterlopen en open veldjes. In de omgeving van Nationaal Park Dwingelderveld zie je ze ’s nachts boven de heide vliegen.
Ze houden van open ruimtes met veel insecten. En van stilte. Lawaai jaagt ze weg.
Daarom is het belangrijk dat je als vakantieganger rustig blijft en geen felle lampen gebruikt. Een vleermuis eet ongeveer een derde van zijn lichaamsgewicht per nacht aan insecten. Een gemiddelde vleermuis weegt 10 gram.
Dat betekent dat hij zo’n 3 gram aan muggen en motten eet. In getallen uitgedrukt: tot wel duizend insecten per nacht.
Als je in een vakantiepark in Drenthe kampeert, en je ziet vleermuizen rondvliegen, weet je dat je die nacht minder last hebt van insectenbeten. Dat is een direct voordeel.
Soorten vleermuizen die je in Drenthe kunt spotten
De gewone dwergvleermuis is de kleinste en meest algemene soort in Drenthe. Hij is ongeveer 4 centimeter groot, met een spanwijdte van 20 centimeter.
Je herkent hem aan zijn lichte buik en snelle vleugelslag. Hij komt voor in bossen, tuinen en zelfs in steden.
In vakantieparken zoals Landal GreenParks zit hij vaak onder de dakpannen. Hij is nieuwsgierig en vliegt soms vlak langs je heen. De rosse vleermuis is een stuk groter, met een spanwijdte tot 35 centimeter.
Hij heeft een rossige vacht en een brede snuit. Deze soort houdt van bosranden en oude boerderijen.
In Drenthe kom je hem tegen in de omgeving van het Holtingerveld. Hij jaagt op grotere insecten zoals nachtvlinders en de vele zomervlinders in de Drentse natuur. Als je ’s avonds bij een hunebed zit, kun je hem soms zien cirkelen boven de stenen. Zijn vlucht is langzaam en sierlijk.
De watervleermuis is een specialist. Hij jaagt boven wateroppervlakken en vangt motten die boven het water vliegen.
In Drenthe zijn veel sloten, meren en vennen. Bij de Drentse Aa of het Zuidlaardermeer kom je hem tegen. Hij heeft lange poten om insecten uit het water te vissen.
Zijn vleugels zijn breed en hij maakt een diep, hoorbaar geluid als hij vliegt. Een prachtige soort om te zien.
De grootoorvleermuis is zeldzaam, maar wel aanwezig. Hij heeft enorme oren en een bladvormige neus. Je vindt hem in oude bossen met holle bomen.
In Drenthe zijn die te vinden in het Dwingelderveld en bij Appelscha. Hij is actief tijdens de donkerste uren van de nacht.
Als je vroeg opstaat tijdens je campingvakantie, kun hem soms zien terugkeren naar zijn slaapplaats. Een bijzondere verschijning.
De laatvlieger is een echte bosbewoner. Hij is groot, met een spanwijdte van 40 centimeter. Hij vliegt laat op de avond, soms tot diep in de nacht.
In Drenthe kom je hem tegen in oude bossen met veel dode bomen. Hij rust graag in spelonken en holten.
In de omgeving van Ruinen en Hooghalen zijn goede plekken om hem te zien. Zijn vlucht is traag en zwevend, alsof hij boven de boomtoppen hangt.
Hoe je vleermuizen kunt spotten tijdens je Drentse vakantie
Wil je vleermuizen zien? Ga ’s avonds na zonsondergang naar buiten.
De beste tijd is tussen half tien en half elf. Zoek een plekje op een open veld, bij water of rondom een hunebed.
Neem een verrekijker mee, maar vooral: wees geduldig. Blijf stil en beweeg niet te veel. Vleermuizen zijn gevoelig voor beweging en licht.
Laat je zaklamp uit. Donker is je vriend.
Er zijn speciale vleermuizenexcursies in Drenthe. De boswachterij van Staatsbosbeheer organiseert ze regelmatig in de zomermaanden. Je loopt dan met een groep en een gids door het bos. Ze gebruiken een batdetector, een apparaatje dat het geluid van vleermuizen hoorbaar maakt.
Kosten: ongeveer €8 tot €12 per persoon. Je kunt je opgeven via de website van Staatsbosbeheer of bij de VVV in Drenthe. Een aanrader!
Als je logeert in een vakantiepark, let dan op de verlichting. Te fel licht jaagt vleermuizen weg. Gebruik liever een lampje met rood licht, dat storen ze minder.
Veel parken zoals Center Parcs of Landal hebben speciale ‘vriendelijke’ verlichting. Als je een eigen chalet huurt, kun je ’s avonds de gordijnen dichtdoen en het licht dimmen.
Zo trek je juist vleermuizen aan, die op insecten jagen die op het licht afkomen. Ben je een kampeerder? Zorg dat je tent goed is afgesloten, maar laat een klein raampje open als je van plan bent om ’s nachts te slapen.
Vleermuizen vliegen soms per ongeluk je tent in, maar dat is zeldzaam. Meestal jagen ze buiten.
Als je een campingplek hebt bij water, zoals aan de rand van het Giethoorn of de Beulakerwijde, dan zie je ze boven het water vliegen.
Neem een warme trui mee, de nachten kunnen fris zijn. Wat kost zo’n avontuur? Als je zelf op pad gaat, is het gratis.
Een verrekijker heb je misschien al. Koop je er een?
Een goede instapmodel kost €50 tot €80. Een batdetector is leuk, maar niet noodzakelijk. Die kosten tussen €30 en €100. Wil je een georganiseerde excursie?
Reken op €10 tot €15 per persoon. Kinderen vaak gratis of met korting.
Het is een kleine investering voor een unieke ervaring.
Praktische tips voor een onvergetelijke vleermuis-avond
1. Kies de juiste plek.
Ga naar open gebieden, bosranden of wateren. De hunebedden in Drenthe zijn perfect. Ze zijn makkelijk te bereiken en bieden een mooi uitzicht. Parkeer je auto op de daarvoor bestemde plekken en loop de laatste meters stil.
2. Pas je kleding aan.
Draag donkere kleding, geen wit of felgeel. Vleermuizen reageren op contrast.
Een donkere broek en trui helpen je op te gaan in de duisternis. Neem iets warms mee, want het kan afkoelen tot 10-15 graden ’s nachts. 3. Neem geen felle lampen mee.
Gebruik alleen een zaklamp met rood licht of een kleine zaklamp met een dimmer. Richt nooit rechtstreeks op een vleermuis.
Ze raken verstoord en vliegen weg. Laat je telefoon op stil en gebruik hem niet. 4.
Wees stil en beweeg rustig. Vleermuizen zijn gevoelig voor trillingen en geluid.
Blijf op een plek staan en wacht. Na 10 tot 15 minuten wennen ze aan je aanwezigheid.
Dan komen ze tevoorschijn. Soms vliegen ze letterlijk langs je heen. Blijf kalm. 5.
Boek een excursie voor meer uitleg. Als je wilt weten welke soort je ziet, is een gids heel waardevol. Ze vertellen over het gedrag en de leefwijze. Je leert veel meer en ziet meer.
Check de agenda van Staatsbosbeheer of de lokale VVV. Soms zijn er speciale kinderexcursies.
6. Respecteer de dieren. Vleermuizen zijn beschermd. Pak ze niet vast, en verniel geen holle bomen of oude schuren.
In vakantieparken en op campings mag je ze niet verstoren. Geniet vanaf een afstand. Zo blijven ze welkom in Drenthe.
Een avond op pad met vleermuizen in Drenthe is een ervaring die je niet snel vergeet. Het combineert de rust van de natuur met een spannend schouwspel.
Je voelt je verbonden met de omgeving, of je nu in een luxe vakantiehuis zit of in een simpele tent. Probeer het eens uit tijdens je volgende verblijf. Het maakt je vakantie in Drenthe compleet.