Wilde zwijnen Drenthe: Bestaat de kans om ze te zien?
Een wandeling door het Drentse bos, stilte, alleen het ritselen van bladeren. En dan, tussen de bomen door: beweging. Grote, donkere vormen.
Je hart slaat een slag over. Zijn dat wilde zwijnen? In Drenthe, de provincie van de hunebedden en eindeloze heide, is die kans groter dan je denkt. Maar het blijft een moment van pure magie.
Wilde zwijnen in Drenthe: wie zijn die stille bosbewoners?
Laten we eerst even kennis maken. Een wilde zwijn, of eigenlijk het wilde zwijn, is geen gedomesticeerd varken dat is ontsnapt.
Nee, dit is een wild dier, een echte bosbewoner. In Drenthe gaat het meestal om het edelhert, maar de echte wilde zwijnen (de zwijnen) zijn ook in opkomst.
Ze zijn slank, behendig en hebben een sterke eigen wil. Je herkent ze aan hun donkere, soms bijna zwarte vacht, de lange snuit en de staart die recht omlaag hangt. Volwassen dieren kunnen makkelijk 80 tot 100 kilo wegen.
Ze zijn vooral actief in de schemering. Overdag verschuilen ze zich vaak diep in het kreupelhout of in hun eigen gemaakte 'kuilen' onder de bomen. Ze zijn schuw, maar ook enorm nieuwsgierig. Waarom zijn ze belangrijk voor Drenthe?
Ze zijn een essentieel onderdeel van het ecosysteem. Door te wroeten met hun snuit, de grond omwoelen op zoek naar wortels, insecten en eikels, helpen ze bij de verspreiding van zaden en maken ze de bodem vruchtbaarder.
Ze zijn de natuurlijke ploeg van het Drentse bos. Zonder hen zouden bossen en heidevelden er heel anders uitzien.
Je vindt ze vooral in de grote aaneengesloten natuurgebieden. Denk aan het Dwingelderveld, de Drentsche A of rondom het Nationaal Park Drents-Friese Wold. In de directe omgeving van vakantieparken of campings zijn ze vaak 's nachts actief, op zoek naar eten. Overdag houden ze zich rustig, ver van de mensenpaden.
De kern: hoe en waar je ze echt kunt spotten
De kans om een zwijn te zien is het grootst als je zelf stil bent en op het juiste moment op de juiste plek bent. Verwacht geen dierentuin. Dit is geen show.
Het is een beloning voor wie geduld heeft en respect heeft voor de natuur.
De beste momenten zijn vroeg in de ochtend, net na zonsopkomst, en laat in de middag, net voor de zon ondergaat. Waar moet je zijn? Zoek de plekken op waar de mens minder komt.
Verlaten wandelpaden die dwars door het bos lopen, randen van heidevelden waar het kreupelhout begint, en plekken met veel eiken- en beukenbossen. In de Drentsche A bijvoorbeeld, zijn er gebieden waar je dieper het bos in kunt trekken.
Of loop vanaf camping De Wije van Drente de bossen in. Een goede tip: zoek naar sporen. Wilde zwijnen laten duidelijke tekenen van hun aanwezigheid achter. Kijk naar de modderige plekken in de grond, de 'wroetplekken' die eruitzien alsof er een kleine tractor heeft gereden.
Ook hun glijbanen, gladgeveegde paadjes door het struikgewas, zijn een teken dat ze hier regelmatig komen.
Zie je die, dan ben je dichtbij. Maar het allerbelangrijkste is geluid. Hoor je een geritsel dat harder is dan een vogel?
Een diep, snuivend geluid? Blijf dan stilstaan. Probeer geen foto te maken door hard te bewegen.
Kijk goed tussen de bomen door. Vaak zie je ze eerst bewegen voordat je het hele dier in beeld hebt. En soms, heel soms, zie je een heel gezin: een moeder met een groepje jonge zwijntjes, de zogenaamde 'speen'.
Een goede verrekijker is je beste vriend. Een 8x42 is ideaal. Je haalt de dieren dichterbij zonder ze te verstoren. Zorg dat je hem altijd bij je hebt, ook als je alleen maar even een frisse neus gaat halen vanaf je vakantiehuisje.
Soorten en opties: van gratis wandeling tot georganiseerde excursie
Je hoeft niet direct een dure tour te boeken om ze te zien. De goedkoopste en vaak de beste optie is gewoon zelf op pad gaan.
Dit kost je niets, alleen tijd en geduld. Je kunt vanaf je camping of vakantiepark Drenthe makkelijk de bossen in lopen of gaan wandelen in het Dwingelderveld. Zorg dat je een goede wandelkaart bij de VVV haalt of een app zoals de ANWB Camping- of wandelkaart gebruikt.
Voor de serieuze spotter is er de optie van een wildcamera. Deze kleine camera's, van merken zoals Bushnell of Spypoint, zet je 's avonds op een plek waar je sporen hebt gezien.
Ze kosten tussen de €50 en €150. De camera activeert bij beweging en maakt een foto of filmpje. Zo ontdek je 's ochtends wat er allemaal 's nachts voorbij is gekomen.
Een leuke hobby voor als je een weekje in Drenthe bent. Een andere optie is de georganiseerde excursie.
Dit is ideaal als je meer wilt leren en de kansen wilt vergroten.
Gidsen van Staatsbosbeheer of lokale natuurverenigingen organiseren regelmatig wandelingen. Tijdens zo'n Drentse boswachter rondleiding betaal je vaak tussen de €5 en €12,50 per persoon. Je loopt dan met een groep en een expert die precies weet waar de dieren zich ophouden en wat hun gedrag betekent. Sommige Drentse wildparken, zoals Wildland Adventure Zoo Emmen, hebben speciale verblijven.
Dit is geen wild spotten, maar wel een manier om de dieren van dichtbij te zien en te leren over hun leefwijze. De entree is hier rond de €25,- per volwassene.
Combineer dit met een bezoek aan de hunebedden in de omgeving voor een compleet dagje uit. Zoek je een specifieke 'wildzwijn-safari'? Die zijn soms te boeken via natuurorganisaties, houd hun websites in de gaten.
- Zelf op pad: Gratis, maximale vrijheid.
- Wildcamera: Eenmalige investering (€50-€150), avontuurlijk.
- Excursie: €5-€12,50, met een gids, leerzaam.
- Wildpark: €25,-, dichtbij de dieren, geen wild spotten.
Praktische tips voor een veilige en geslaagde ontmoeting
Respect is het toverwoord. Je bent te gast in hun huis.
Blijf op de paden, tenzij je echt weet wat je doet. Houd je hond altijd aan de lijn. Een loslopende hond kan een groep zwijnen opjagen en in de problemen brengen, of zelfs worden aangevallen. Bovendien is het verboden om honden los te laten lopen in natuurgebieden waar wild voorkomt.
Voederen is een absolute no-go. Het is wettelijk verboden en bovendien heel slecht voor de dieren.
Ze raken vertrouwd op mensen en eten ongezonde dingen. Als je ze eten geeft, lok je ze naar plekken waar ze niet horen, zoals de parkeerplaats of de camping.
Dat leidt tot problemen en vaak moeten de dieren dan worden afgeschoten. Dus: niets geven, alleen bewonderen. Wat als je ze plotseling tegenkomt, op minder dan 20 meter? Blijf vooral rustig.
Maak geen snelle bewegingen en schreeuw niet. Draai langzaam om en loop rustig terug de weg die je kwam.
Klim nooit in een boom, zwijnen kunnen niet goed klimmen, maar ze wachten wel tot je weer naar beneden komt. Ze zijn niet agressief uit zichzelf, maar als ze zich bedreigd voelen of als het moeders met jongen zijn, kunnen ze wel degelijk gevaarlijk zijn. Goed schoeisel is essentieel.
Drenthe kan modderig zijn, vooral bij de wroetplekken. Stevige wandelschoenen met grip zorgen dat je comfortabel en veilig over onverharde paden loopt.
En tot slot: geniet vooral. Het zien van een wilde zwijn in de prachtige Drentse natuur is een cadeautje.
Een herinnering aan de ruige kant van de natuur, midden in een provincie die misschien wel het meest onontdekte stukje van Nederland is.
Dus, de volgende keer dat je in een vakantiepark Drenthe zit of op een camping staat, pak die verrekijker en ga op zoek. Het avontuur lert op je te wachten.